على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3654
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كه سلامتىبخش نباشد . ناگوارد ( n - gov red ) ص . پ . ناگوار . ناگوارندگى ( n - gov randagi ) ا . پ . بد هضمى و تحليل نرفتگى غذا و نادل چسبى و طعامى كه سلامتى بخش نباشد . ناگوراه ( n - gov re ) ص . پ . هضم ناشده و تحليل نرفته . و هر چيز كه زيان و رنج آورد . و آبى كه موافق نباشد . ناگواريدگى ( n - gov ? ridagi ) ا . پ . بد هضمى و نادل چسبى . ناگواريدن ( n - gov ridan ) و ناگواليدن ( n - gov lidan ) ف ل . پ . شكافته شدن پوست از شدت سرما و يا گرما . و تركيدن لب . و زرد شدن گياه از خشكى و نرسيدن آب . ناگور ( n - govar ) ناگورد ( n - govard ) ص . پ . هضم ناشده و تحليل نرفته . و غذاى نامناسب و غذايى كه زود هضم نشود و قابل هضم نباشد . ناگوهر ( n - gavhar ) ص . پ . باصطلاح حكمت طبيعى عرض در مقابل جوهر . ناگه ( n - gah ) و ناگهان ( n - gah n ) و ناگهانه ( n - gah ne ) و ناگهانى ( n - gah ni ) ص . م ف . پ . ناگاه و بىخبر و دفعة و فورا و بيك بار و غافل و بيوقت . و بلاى ناگهانه و يا بلاى ناگهانى : بلايى كه بىخبر و يك دفعه روى دهد . و مرك ناگهانه و يا مرك ناگهانى : مرك مفاجاة . نأل ( n 'l ) و ( na'al ) م . ع . نأل نألا و نألا و نألانا و نئيلا ( از باب فتح ) : رفت و جستن كرد و سر خود را به بالا حركت داد . و نأل الفرس : سر را حركت داده و جنبانيد آن اسب در حين دويدن و كذلك الضبع . و نأل الرجل : رشك و حسد برد بر آن مرد . و نأل ان تفعل كذا : سزاوارست چنين كنى . نال ( n l ) ا . ع . دهش و عطا . نال ( n l ) ص . ع . رجل نال : مرد بسيار عطا و جوانمرد . ج : انوال . نال ( n l ) م . ع . نلت نيلا و نالا و نالة . ر . نيل . نال ( n l ) ا . پ . نى زرد باريك و قلم نويسندگى و نى ميانخالى و كاواك . و مزمار و ناى . و لوله . و نىشكر . و نى صلب و ميانپرى كه از آن تير مىسازند . و رگهاى باريكى كه از ميان قلم برميآيد . و نوك زبان . و جوى خرد و آبگير خرد . و رود و جوى بزرك . و ناله . و نام مرغى كوچك و خوش آواز . نال ( n l ) ص . پ . نالهكننده و نالان . نالان ( n l n ) ا . پ . نام كوهى ما بين شيراز و كازرون . نالان ( n l n ) ص . پ . ناله كننده . و نالان كردن : سبب ناليدن شدن . و نالان شدن : ناليدن . نألان ( na'al n ) م . ع . نأل نألا ( na'lan ) و ( na'alan ) و نألانا . ر . نأل ( na'l ) و ( na'al ) . نالان ( n l ne ) ص . ع . به صيغه تثنيه : دو مرد بسيار عطا و جوانمرد . يق : رجلان نالان . نالايق ( n - l yeq ) ص . پ . بىلياقت و بىمناسبت . و بىجا و ناشايسته و نادرست و نامستحق . و ناسزاوار و نامعقول . نالايقانه ( n - l yeq ne ) م ف . پ . بطور عدم شايستگى و عدم سزاوارى . نالة ( n lat ) م . ع . نلت نيلا و نالا و نالة . ر . نيل . نالة ( n lat ) ا . ع . گرداگرد حرم و ميدان . و ساحت حرم . نالش ( n lec ) م ح . پ . ناليدن . ا . زارى و آه و فغان و فرياد و گريه با بانك و شكوه و شكايت و گله . و نالش گردن : ناليدن و آه و فغان و فرياد كردن . نالكس ( n lkes ) ا . پ . سر ديوار و كنگره . نالكى ( n leki ) ا . پ . مأخوذ از هندى - پالكى و قسمى از كجاوهء روباز . نالندگى ( n landagi ) ا . پ . ناله و گريه و اندوه و الم و زارى و آه . نالنده ( n lande ) افا . پ . ناله كننده . ناله ( n le ) ا . پ . رود كوچك . و مجراى آب . و آواز و صدايى كه از روى درد و زارى برآيد . و ناله سرد : آه سرد . و ناله عندليب : فرياد بلبل . و ناله فرو خوردن : خود را از ناله بازداشتن و ضبط كردن . و ناله كردن : ناليدن و زاريدن و گريه كردن و گريستن . و نالهء كمان : آواز كمان . و نالهء گرم : آه گرم و آه سوزناك . و نالهء ناى رويين : بانك و غريوناى رويين . نالهانگيز ( n le - angiz ) ص پ . ياى مجهول - برانگيزاننده ناله و شور و غوغا . نالهپرداز ( n le - pard z ) و نالهسنج ( n le - sanj ) ص . پ . فرياد و فغانكننده و زارىكننده . نالهكنان ( n le - kon n ) و ناله گر ( n le - gar ) و نالهگير ( n le - gir ) ص . پ . كسى كه ناله و فرياد و فغان مىكند .